Ogród Śląski | ul. Tarnogórska 75 | 42-622 Świerklaniec | NIP: 645-212-45-02

32 380 15 30 info@ogrodslaski.pl

Pnącza

Beautiful lilac wisteria on the stone wall

Widuje się jeszcze bardzo dużo ogrodów jedynie dwuwymiarowych, mają one nawet nierzadko zawiłą i pomysłową kompozycję lecz zapomniano je poprowadzić do góry, przez co stały się płaskie. To właśnie kierunek ku górze – trzeci wymiar ogrodowy – jest domeną roślin pnących. To dzięki nim możemy powiększyć przestrzeń uprawną nawet dwukrotnie.

Pnącza mogą odegrać również inną szczególną rolę w ogrodzie:

  1. mogą przykryć nieładny obiekt
  2. stworzyć osłonę zapewniając intymność i zacisze.

Jednak przed zakupem rośliny pnącej musimy bardzo dobrze zapoznać się z jej fizjonomią a zwłaszcza z tym w jaki sposób dana roślina się pnie, ponieważ to właśnie wpływa na rodzaj sztucznej podpory, którą powinniśmy zapewnić roślinie, aby w całej krasie mogła nam ukazać swoje walory estetyczne. Prawie wszystkie części rośliny przystosowały się do czepiania się podpór- łodygi, korzenie, liście, ogonki liściowe a nawet pędy kwiatowe. Można jednak podzielić pnącza na gatunki przywierające do podpory i nie przywierające.

Gatunki przywierające

  1. Bluszcze – mogą przywierać nawet do pionowej powierzchni bez konieczności przywiązywania dzięki przywierającym przylgom na końcach malutkich korzeni powietrznych
  2. Winobluszcz „Veitchii” – przywiera do pionowej powierzchni dzięki przylgom na wąsach czepnych
  3. Milin amerykański
  4. Hortensja pnąca
  5. Przywarka Japońska

Gatunki nie przywierające (wspinające się po podporach)

  1. akebia, aktinidia, chmiel, cytryniec chiński, dławisz okrągłolistny, glicynia, kokorniak, miesięcznik kanadyjski, obwojnik grecki, rdest auberta, wiciokrzew – wykorzystują podpory do owijania się wokół nich całą łodygą
  2. powojnik – zaczepia się za pomocą zmodyfikowanych ogonków liściowych
  3. winobluszcz, winnik, winorośl – wspinają się po podporze przytrzymując wąsami czepnymi
  4. róża pnąca- zahacza o podporę kolcami skierowanymi zwykle na bok

Jakie podpory dla których pnączy

  1. mur, płot pełny, betonowy, rozległe gładnike konary są domeną gatunków przywierających (bluszcz, przywarka japońska, winobluszcz, hortensja pnąca, milin,
  2. cienkie poziome podpory o obwodzie do 6cm to znakomita podpora dla roślin owijających (akebia, aktinidia, clematis, wiciokrzew itp.)
  3. Podory poziome, pergole są najlepsze dla pnączy z wąsami czeponymi (winobluszcz, powojnik)
  4. kratownice, siatki, altany zapewniają użyteczne podparcie zarówno dla pnączy owijających się jak i czepiających się wąsami.

Co stanowi o efekcie dekoracyjnym

  1. wytwarzana ogromna masa zieleni (rdest Auberta, winobluszcz, aktinidia, dławisz, chmiel, milin, bluszcz)
  2. piękne kwiaty (glicynia, powojnik, wiciokrzew, maliny, róże pnące)
  3. jadalne owoce (aktinidia, cytryniec, jeżyna)
  4. ozdobne owoce (dławisz, powojnik, winnik, wiciokrzew)

Większość pnączy nie ma specjalnych wymagań glebowych, ale nie lubi gleb bardzo suchych i bardzo ubogich.Wymagania glebowe oraz stanowiskoBeautiful lilac wisteria on the stone wall

Gatunki ciepłolubne (aktinidia, glicynia, milin) preferują stanowiska ciepłe, osłonięte od wiatrów i słoneczne np. przy południowych ścianach.

Wiciokrzewy lepiej czują się na stanowiskach półcienistych a bluszcze, kokornak, hortensja pnąca i przywarka japońska na stanowiskach półcienistych lub cienistych.

Pnącza polecane do nasadzeń w przydomowych ogrodach

1. Actinidia Arguta (Actinidia pstrolistna lub mini-kiwi)

Rośliny ozdobne z liści o jadalnych owocach dorastające do 4-8m (1-3m rocznie). Najczęsciej są roslinami dwupiennymi choć zdarzają się też obupłciowe. Najlepiej rosną na stanowiskach ciepłych, osłoniętych i słonecznych. Gleba żyzna i średniowilgotna.

Actinidia argusa ,,Issai” –obupłciowa

Actinidia argusa „Keris Red” – odmiana żeńska o czerwonych jadalnych owocach

Actinidia argusa „Weiki” męska- odmiana męska, dobry zapylacz dla wszystkich żeńskich odmian

Actinidia argusa „Weiki” żeńska- odmiana żeńska o zielonych jadalnych owocach

2. Actinidia Kolomikta „Adam” (Actinidia pstrolistna)

Odmiana męska, przy dobrym nasłonecznieniu liście przebarwiają się na biało-różowo. Dorasta do 4m (1-2m rocznie).

3. Akebia Quinata ( Akebia pięciolistkowa)

Pnącze o półzimozielonych, palczasto złożonych liściach. Osiąga 5-10. (1-3m rocznie). Kwiaty drobne, ciemno purpurowe, lekko pachnące. Może rosnąć na każdej przeciętnej glebie. Polecane poobsadzania ogrodzeń, altan, pergoli.

4. Ampelopsis Glandulosa „Elegant” (winnik zmienny)

Niskie pnącze do 2m wysokości (0,5-1m rocznie). Liście trójbarwne białoróżowo zielone, ostro klapowane. Owoce bardzo dekoracyjne turkusowoniebieskie IX-X. Wymaga stanowisk osłoniętych. Sadzimy w zadbanych ogrodach przy kratkach.

5. Aristolochia Durior (kokornak wielkolistny)

Silnie rosnące pnącze. Dorasta do 10m wysokości (1-2m rocznie). Liście duże sercowate do 30cm. Kwiaty brązowe, fajkowate, pojawiają się w V-VI. Dobrze znosi cień, nie lubi gleb suchych. Wymaga gleb żyznych, świeżych oraz mocnych podpór.

6. Campsis Radicans (milin amerykański)

Silne pnącze. Osiąga 6-10m wys. (2-4m rocznie). Liście zielone, pierzastozłożone. Kwiaty fajkowate pomarańczowoczerwone VII-IX. Wymaga gleb żyznych, stanowisk osłoniętych. Polecana do sadzenia przy ścianach i mocnych podporach. Gdy prowadzi się do przy ścianie trzeba uformować stały szkielet a pędy boczne przycinać wiosną w odległości 5cm od szkieletu.

Campsis radicans „Flamenco” – milin amerykański o kwiatach czerwonych.

Campsis radicans „Flava” – milin amerykański o kwiatach żółtych

Campsis radicans „Ursynów” – milin amerykański o kwiatach pomarańczowych

Campsis x tagliabuana „Mme Gelen” –milin amerykański o kwiatach pomarańczowoczerwonych.

7. Celastrus Orbiculatus (dławisz okrągłolistny)

Silne pnącze osiąga 12m wys. (1-4m rocznie). Liście okrągławe zielone, jesienią przebarwiaja się na żółto. Owoce liczne żółtoczerwone X-XII. Może rosnąć w pełnym słońcu. Małe wymagania co do gleby i stanowiska. Polecane do okrywania wysokich ogrodzeńclematis_asao

8. Clematis (powojnik)

Najbardziej uniwersalna roślina ze wszystkich ogrodowych pnączy. Występuje w całej gamie barw od białej przez fiołkowo różową, różową, czerwoną, niebieską do fioletowej. Jest trochę odmian dwubarwnych, dużo o kwiatach pełnych a okres ich kwitnienia w zależności od odmiany przypada od wiosny do późnej jesieni.

Wiele z nich ma ogromne kwiaty o średnicy co najmniej 15cm, ale są również odmiany z grupy Montana o drobniejszych kwiatach ale występujących w ogromnej ilości lub o kwiatach dzwonkowatych. Po kwitnieniu piękną ozdobę ogrodu mogą stanowić ich fantazyjne, puszyste owocostany. W zależności od gatunku i odmiany dorasta do 2-8m (1-6m rocznie). Powojniki można prowadzić przy różnego rodzaju ogrodzeniach lub ścianach, przy altankach, kratach, pergolach.

Wymagania

Powojniki tolerują wszystkie stanowiska w tym umiarkowany cień, ale najlepiej rosną jeśli podstawa krzewy jest osłoniona a góra nasłoneczniona. Gleba żyzna umiarkowanie wilgotna, lekko zasadowa. Nie lubią przesychania podłoża.

Sadzenie

Do sadzenia przeznaczamy zdrowe, silne egzemplarze z dobrze rozrośniętą bryłą korzeniową. Przed sadzeniem roślinę bardzo dobrze podlewamy lub gdy jest przesuszona zanurzamy w pojemniku z wodą na około 10 min. Roślinę wyciągamy z doniczki i lekko rozluźniamy splot zwiniętych korzeni. Wykopujemy dół o wymiarach 60x60x60. Jeśli natknęliśmy się na glebę gliniastą, na dno dołu wysypujemy drenaż z drobnych kamieni (gdy gleba piaszczysta nie musimy tego robić). Na drenaż sypiemy warstwę 10cm dobrze rozłożonego obornika lub ziemię kompostową. Następnie dół wysypujemy mieszaniną miejscowej ziemi z odkwaszonym torfem lub kompostem.clematis_dr_ruppel_k_5721

Roślinę sadzimy 8-10cm głębiej niż rosła dotychczas. Glebę dookoła posadzonej rośliny delikatnie udeptujemy a następnie bardzo dobrze podlewamy. Dla lepszego rozkrzewienia roślinę zaraz po posadzeniu powinniśmy przyciąć ok. 10-15cm nad ziemią, nad drugą parą liści. Dobrze jest również posadzić przy podstawie nisko rosnące rośliny cieniujące dolną cześć powojnika.

Pielęgnacja

Późną jesienią powojniki obsypujemy korą usypując kopczyk 20cm. Chroni to przed przemarznięciem pąków śpiących u podstawy i korzeni. Wczesną wiosną powojniki przycinamy. Odmiany wielkokwiatowe, które rozpoczynają kwitnienie na pędach dwuletnich w maju-czerwcu -przycinamy na wys. 100-150cm. Odmiany rozpoczynające kwitnienie od VII lub później – przycinamy na wysokość 30-50cm. Latem w celu poprawienia kwitnienia zaleca się usuwać przekwitnięte kwiaty, nasienniki oraz wycinać po przekwitnieniu całę kwiatostany do wykształconego pąka.

Nawożenie

Powojniki należą do roślin ekspansywnych i aby zapewnić im prawidłowy wzrost musimy dostarczyć im odpowiednie składniki pokarmowe. Najlepiej wodne roztwory nawozów mineralnych lub organicznych co 2-4 tyg. od IV-VIII np. Azofoska, Florowit, Substral lub specjalne nawozy dla powojników, które pojawiły się ostatnio już na naszym rynku. Bardzo dobre wyniki możemy osiągnąć stosując nawozy wolnouwalniające się np. Osmocote 5-6M. wówczas stosujemy go 1raz w roku, wiosną wystarczy na cały sezon wegetacyjny.

Szczegóły w uprawie na balkonie

Donicę przynajmniej wielkości dużego wiaderka do którego posadziliśmy roślinę ustawiamy na stałe w kącie skąd po rusztowaniu wyprowadzi swoje pędy w kierunku światła. Podlewanie w zależności od temperatury, wielkości rośliny, wielkości donicy, systematycznie tak aby nie dopuścić do przesuszenia ziemi. Nie jest to również roślina bagienna przez to ważny jest drenaż na dnie donicy. Na okres zimy otulić donicę materiałem izolacyjnym w celu ochrony przed skokami temperatury.

clematis_jan_pawel_ii

Clematisy – grupa Wielkokwiatowe Wcześnie kwitnące

Wszystkie odmiany wiosną przycinamy na ok. 100-150cm

Odmiana Barwa kwiatów Wysokość roślin Pora kwitnienia
Anna German Jasnoniebieskie 2m V-VI, VIII-IX
Asao Różowe, niekiedy kwiaty pełne 2-3m V-IX
Barbara Jackman Różowe z karminowym pasem 2-3m V-VI, VIII-IX
Carnaby Różowe cieniowane z pręgą różową 2-3m V-VII
Daniel Deronda Granatowe, półpełne lub pojedyncze 2,5m V-VI, VIII-IX
Doctor Ruppel Różowe z czerwoną pręgą 2-3m V, VII-IX
Dzieci Warszawy Jasnofioletowe z różową pręgą 2,5m VI-VII, IX
Generał Sikorski Niebieskie 3m VI-X
Jan Paweł II Alabastrowe, jesienią z różowym pasem 3-4m VI-IX
Kacper Fioletowe, b. duże 2-3m VI-VII, IX
Kakio Ciemnoróżowe z pręgą lilaróż 2-2,5m V-VI, VIII-IX
Kiri Te Kanawa Niebieskie, ciemne, zawsze pełne 3m V-VIII
Kopernik Lila 2m V-VI, VIII
Madame Le Coultre Białe z żółtymi pręcikami 2-3m VI, VIII-IX
Matka Siedliska Białe, pełne lub pojedyncze 2-3m V-VI, VII-VII
Miss Bateman Białe z czarnymi pręcikami 2-3m V-VI
Mrs N. Thompson Niebieskie z czerwonym paskiem 2m V-VI, IX
Multi Blue Fioletowogranatowe, zawsze pełne 2m V-VIII
Niobe Bordowe 2m VI, VIII-IX
Royalty Fioletowo purpurowe, półpełne lub pojedyncze 1,5-2m V-VIII
Snow Queen Białe, pełne lub pojedyncze 2-3m V-VI, IX
Sunset Czerwone z różowym 2-3m V-IX
Sympatia Różowolila 2-3m VI-IX
The President Granatowe 2-2,5m V-VI, VII-IX
Veronica’s Choice Błękitne pełne, latem pojedyncze 2-3m VI-VII i VIII
Vino Czerwone 2m V-VI
Vyvyan Pennel Różowo niebieskie pełne, latem poj. 2-3m V-VI, VIII
Westerplatte Intensywnie czerwone 2-3m VI-VIII
William Kennett Jasno niebieskie 3m V-IX
Xerxes Fioletowo niebieskie, ciemne 2-3m VI-IX

Clematisy – Grupa wielkokwiatowe późno kwitnące

Wszystkie odmiany wiosną przycinamy na wys. 30-50cm

Odmiana Barwa kwiatów Wysokość roślin Pora kwitnienia
Błękitny Anioł Jasno niebieskie 3-4m VI-VIII
Ernest Markham Czerwone 3-4m VII-X
Gipsy Queen Ciemno- filetowo-purpurowe 3-4m VI-IX
Kardynał Wyszyński Czerwono- malinowe 2-3m VI-IX
Lady Betty Balfour Niebiesko- granatowe 3-4m VII-IX
Madame Baron de Veillard Perłowo- różowy 3-4m VII-IX
Rhapsody Szafirowo- niebieskie, lekko pachnące 2-2,5m VI-IX
Rouge Cardinal Bordowe 2-3m VI-VIII
Ville de Lyon Karminowe 3-4m VI-VIII

Powojniki botaniczne

Odmiany te nie przycinamy wiosną ponieważ kwitną bardzo wcześnie na pędach dwuletnich

Odmiana Barwa kwiatów Wysokość roślin Pora kwitnienia
Alpine ‘Brunette’ Bordowe 2-3,5m IV-V, VIII
Alpine ‘Constance’ Purpurowo różowe, półpełne 2m IV-V, VII-VIII
Alpine ‘Jan Lindmark’ Fioletowe, półpełne 2-3m IV-V
Alpine ‘Markham’s Pink’ Różowe 2-3m IV-V
Alpine ‘Purple Spider’ Ciemnofioletowe, półpełne 2-2,5m IV-V, VIII
Alpinie ‘Ruby’ Purpurowo różowe 2m IV-V, VII-VIII
Montana var. rubens Jasnoróżowe 8m V-VI
‘Bill MacKenzie’ Żółte 6m VI-X

Powojniki bylinowe (nie pnące)

To grupa powojników, która nie czepia się podpór, kwitnie latem a pędy dorastają w zależności od odmiany od 40-200cm. Rośliny korzystają ze wsparcia sąsiadujących krzewów lub podrór do których musimy je podwiązywać. Możemy je również puścić swobodnie po ziemi, wówczas spełnią rolę rośliny okrywowej. Ponieważ są to byliny więc corocznie wszystkie pędy zamierają do ziemi. Wczesną wiosną wycinamy je u samego spodu.

Odmiana Barwa kwiatów Wysokość roślin Pora kwitnienia
Juiniana ‘Mrs Robert Brydon’ Jasnofioletowe 0,7m VII-IX
Integrifolia ‘Alionushka’ Różowe, dzwonkowate 1,5-2m VI-IX
‘Bruish Violet’ Fioletowe 1m VI-IX
‘Rooguchi’ Fioletowo granatowe, dzwonkowate 1,5-2m VI-IX
‘Rosea’ Różowe, ciemnoe 1m VI-IX

 

Pnącza polecane do nasadzeń w przydomowych ogrodach – cd

9. Fallopia Aubertii (rdest auberta)

Pnącze o najsilniejszym wzroście. Osiąga 12m (4-6m rocznie). Liście zielone, kwiaty białe, drobne zebrane w grona, bardzo liczne. Kwitnie VIII-X. Najlepsza roślina osłonowa.

10. Hedera Helix (bluszcz pospolity)

Zimozielone pnącze. Może obrosnąć całą ścianę domu (0,5-1m rocznie). Wspina się przy pomocy korzeni przybyszowych. Nie lubi gleb suchych i kwaśnych. Polecany do obsadzania ścian, ogrodzeń betonowych, pni drzew lub jako roślinę okrywową.

hedera helix ‘Goldheart’ –liście zielone ze złotym środkiem

hedera helix ‘Hibernica’ – liście zielone

11. Humulus Lupulus (chmiel zwyczajny)

Pnąca bylina o zielonych liściach. Osiąga 3m. wysokości. Jesienią pojawiają się zwisające „szyszki” – nasiona. Stosowana jako roślina osłonowa.

  • http://ogrodslaski.pl/images/punktor.gif); background-position: 0px 8px; background-repeat: no-repeat no-repeat;”>humulus lupulus ‘Aureus’ – liście żółte przez całe lato

12. Hydrangea Petiolaris (hortensja pnąca)

Pnącze osiągające 20m. wysokości (0,5-1m rocznie). Czepia się korzeniami przybyszowymi. Liście zielone, jesienią zielono-żółte. Kwiaty białe, zebrane w płaskich kwiatostanach, VI-VII. Wymaga gleb wilgotnych, kwaśnych. Nadaje się do półcienia lub cienia.

13. Lonicera (wiciokrzew)

Pnącze zimozielone lub zrzucające liście. Dorasta do 3-6m (0,5-2m rocznie). Kwitnie od V-IX. Jesienią zdobią je pomarańczowe owoce. Kwiaty rurkowate. Stanowisko słoneczne lub półcieniste. Gleba średnio-żyzna, obojętna lub lekko zasadowa.

l. brownii ‘Dropmore Scarlet’ – kwiaty pomarańczowo-czerwone VI-X

l. Brownie ‘Fuchsioides’ – kwiaty pomarańczowo-kremowo- czerwone, VII-X

l. caprifolium – kwiaty białe, pachnące, V-VI

l. heckrottii –kwiaty kremowo-fioletowe, dwubarwne, pachnące, VI-IX

l. hekrottii ‘Goldflame’ – kwiaty różowo-czerwone z żółtym środkiem, pachnące, VI-IX

l. henryi – zimozielone pnącze o nielicznych ciemnopurpurowych kwiatach, VI-VII

l. japonica ‘Aureoreticulata’ – liście zielone z żółtymi kropeczkami, częściowo zimozielone,kwiaty drobne, jasnożółte, VII-VIII

l. japonica ‘Hall’s Prolific’ – liście częściowo zimozielone, kwiaty białe potem żółte, intensywnie pachnące

l. japonica ‘Purpurea’ – liście zimozielone, purpurowe jesienią i zimą. Kwiaty białe, później żółte, VII-IX

l. periclymenum ‘Serotina’ – kwiaty fioletowe na zewnątrz, kremowe w środku, pachnące, VI-IX

l. tellmanniana – kwiaty żółtopomarańczowe, VI-VII

14. Menispermum Canadense (miesięcznik kanadyjski)

Pnącze dorastające do 3-5m (1-2m rocznie). Liście zielone, duże dachówkowato nachodzące. Doskonałe pnącze na stanowiska słoneczne.

15. Parathenocissus Quinquefolia (winobluszcz pięciolistkowy)

Silnie rosnące pnącze do 20m (1-2m rocznie). Liście złożone z pięciu listków, zielone, jesienią szkarłatne. Całkowicie mrozoodporny. Nadaje się na każdą glebę. Nie ma specjalnych wymagań.

16. Parathenocissus Tricuspidata „Veitchii” (winobluszcz piecioklapowy)

Silnie rosnące pnącze do 20m (1-2m rocznie). Wspina się po murze za pomocą przylg. Liście pojedyncze lub trójklapowe, zielone błyszczące, jesienią szkarłatne.

17. Schisandra Chinensis (Cytryniec chiński)

Pnącze o leczniczych owocach, jaskrawoczerwonych zebranych w krótkie grona , VIII-IX. Owoce zawierają witaminę E, schizandrynę (subst. tonizującą i wzmacniającą), mikroelementy: żelazo, miedź, cynk, mangan, nikiel, molibden, tytan, magnez, potas i fosfor.

Cytryniec jest rośliną mrozoodporną, rozdzielnopłciową. Można go uprawiać na pergolach przy ogrodzeniach, wymaga gleb żyznych, wilgotnych, stanowiska słonecznego. Owocuje w 4-6 roku po posadzeniu.

18. Wisteria Sinensis (wisteria chińska)

Pnącze silnie rosnące do (10m ! – 3m rocznie). Liście pierzasto złożone, zielone. Kwiaty niebieskofioletowe zebrane w długie grona. Wymaga gleb żyznych. Sadzimy w miejscach osłoniętych, słonecznych przy mocnych podporach.

w. sinensis ‘Prolific’ – kwiaty niebieskofioletowe

w. sinensis ‘Alba’ – kwiaty białe

w. floribunde ‘Longissima Alba’ – kwiaty białe

w. floribunda ‘Macrobotrys’ – kwiaty fioletowe

w. floribunde ‘Violacea Plena’ – kwiaty fioletowe, pełne